foto zonsopgang Sophiapolder

De hyperfocale afstand !

Hyperfocale afstand is een term die je vaak hoort in landschapsfotografie. Het is een moeilijk woord voor niets anders dan je foto van voor tot achter scherp in beeld krijgen.

Je weet vast wat ik bedoel ! je maakt een schitterende landschapsfoto maar eens je thuis bent en je bekijkt je foto op je computerscherm, zie je dat niet alles mooi scherp is. Je probeert verschillende diafragma instellingen en verschillende scherpstelpunten, maar toch ontbreekt de optimale scherpte. Je krijgt gewoon niet genoeg scherptediepte.

De hyperfocale afstand is dus niets meer dan de afstand die de meeste scherptediepte geeft en is afhankelijk van je set up.
Belangrijk daarbij zijn de brandpuntafstand van je gebruikte objectief, de sensor van je camera en het gebruikte diafragma (f-getal).
Het regeltje in scherpte zegt dat bij een bepaald gebruikt diafragma 1/3 voor je hoofdonderwerp en 2/3 er na scherp zal zijn, maar is dat ook zo voor de hyperfocale afstand ? Nee ! Meestal bevindt het zich een stuk dichterbij dan dat, rekening houdend met de eerder genoemde instellingen.

Eigenlijk is het een wiskundige formule die die afstand berekent ! En die ziet er zo uit.

formule hyperfocale afstand

Waar bij H staat voor de hyperfocale afstand, f het brandpuntafstand is van je lens (in mm), N het diafragma moet voorstellen en c gelijk staat aan 0,03 voor een fullframe toestel en 0,02 voor een cropcamera.

Voor een cropcamera met een cropfactor van 1,5 op 16mm met f/8 geeft dat dus 16x16 : (8 x 0,02) = 1600 mm, maw 1,6 m. Je moet dus op ongeveer op 1,6m scherpstellen en je krijgt de maximale scherptediepte.

Uiteraard hoef je niet in de natuur te gaan rondlopen met een rekenmachine in de hand (alhoewel ze soms eens van pas komt). Er bestaan op internet namelijk tabellen en apps die het voor je berekenen. Of je doet gewoon wat rekenwerk en maakt je eigen tabelletje op dat je makkelijk kan meenemen als je gaat fotograferen.

hyperfocale tabel hyperfocale tabel

Hoe werkt het nu in de praktijk ?

Eenvoudig natuurlijk !
- Zet je camera op diafragmavoorkeuze of manueel.
- Zoek even op in je tabel waar je je afstand moet bepalen aan de hand van je brandpuntafstand en diafragma.
- Zoek (bij benadering) de juiste afstand waar je dient scherp te stellen en stel daarop scherp.
- Bepaal je compositie met je AF knop ingedrukt of ontspanknop half ingedrukt en druk af.

Het vergt enige oefening en ervaring om de juiste afstand te bepalen, maar daar bestaan toestelletjes voor, zoals bijvoorbeeld een laser afstandsmeter en sommige verrekijkers hebben ook een afstandsmeter ingebouwd. Maar dat is vrij ver gezocht. Het blijft een beetje schatten, maar geloof me, na enig oefenen wordt je er vanzelf beter in.

Tot slot nog enkele voorbeelden van apps voor het weergeven van je hyperfocale afstand die beschikbaar zijn op internet.

- Simple DoF Calculator : http://www.montanamedia.nl/nl/app/simple-dof
- DOF master : http://www.dofmaster.com/iphone.html
- DOF and hyperfocal calculator : https://play.google.com/store/apps/details?id=com.cunningdogsoftware.dofcalculator
- Dof simulator : http://dofsimulator.net/en/
- ...........